CBAM

CBAM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması), AB'ye ithal edilen belirli ürünlerin üretimi sırasında oluşan gömülü sera gazı emisyonlarını esas alarak AB ETS ile uyumlu bir raporlama ve mali yükümlülük mekanizmasıdır. Ana çerçevesi Regulation (EU) 2023/956 ile düzenlenir. Geçiş döneminde odak: veri toplama + emisyon hesabı + raporlama disiplini Kesin uygulama döneminde odak: yıllık beyan + CBAM sertifikası + maliyet yönetimi

CBAM'in ilk kapsamı karbon yoğun ve ticaret hacmi yüksek ürün gruplarına odaklanır: 1. Çimento (klinker/çimento – proses emisyonları kritik) 2. Demir-çelik (BF-BOF / EAF rotalarına göre değişen profil) 3. Alüminyum (elektrik tüketimi ve grid mix belirleyici) 4. Gübre (özellikle azotlu gübreler – amonyak/enerji yoğun süreçler) 5. Hidrojen (SMR vs elektroliz – iddia değil kanıt gerekir) 6. Elektrik (sınır ötesi elektrik ticareti ve emisyon faktörleri) CBAM kapsamı zamanla genişleyebileceği için "bugün kapsamda mı?" sorusuna ek olarak "kapsam genişlerse ne olur?" analizi de yapılmalıdır.

AB'ye ihracat yapan üreticiler/ihracatçılar: Emisyon verisini üretici sağlar; veri kalitesi zayıfsa ticari risk büyür. AB ithalatçıları / uyum ekipleri: Beyan ve sertifika yükümlülükleri ithalatçı tarafında yönetilir; hatalı/eksik veri denetim riskidir. Tedarik zinciri yöneten şirketler: CBAM maliyeti, sözleşme-fiyatlandırma-teslimat planlarına doğrudan yansır.

CBAM sertifikası, ithal edilen CBAM kapsamı malların doğrulanmış gömülü emisyonlarına karşılık gelen bir uyum birimidir. Yetkilendirilmiş CBAM beyan sahibi, yıllık beyan kapsamında gerekli sertifika sayısını satın alır ve ilgili yıl için teslim eder. Özetle: Sertifika adedi emisyonla, toplam maliyet ise sertifika fiyatıyla belirlenir.

Pier Compliance yaklaşımıyla hesap, "denetlenebilir" bir şablona bağlanır: Adım 1 — Ürün bazında toplam gömülü emisyon Toplam Emisyon (tCO₂e) = İthal Miktar (ton) × Ürün gömülü emisyon faktörü (tCO₂e/ton) Adım 2 — Uyarlamalar ve indirim mantığı Sertifika ihtiyacı; mevzuatta yer alan mekanizmalar çerçevesinde (ör. AB ETS ücretsiz tahsis mantığıyla uyarlamalar ve menşede ödenen karbon fiyatına ilişkin indirim yaklaşımı) netleştirilir. Bu adımda kritik konu: kanıt/izlenebilirlik ve hesapların tutarlılığıdır. Adım 3 — Net sertifika ihtiyacı Sonuç: "Yıl toplam doğrulanmış gömülü emisyon" bazında net sertifika adedi belirlenir ve yıllık beyana hazırlanır.

Basit maliyet çerçevesi: CBAM Maliyeti (€) = Net Sertifika Adedi (tCO₂e) × Sertifika Birim Fiyatı (€/tCO₂e) Pier Compliance burada "tek fiyat" yaklaşımı yerine: • fiyat senaryoları (düşük-orta-yüksek) • yıl içi bütçe planı • müşteriye yansıtma / tedarikçi pazarlığı kurgusunu birlikte kurar.

1) Kapsam analizi ve HS/CN eşleştirme • Ürün portföy taraması (CBAM kapsam uygunluğu) • HS/CN doğrulama ve risk haritası • Kapsama yaklaşan ürünler için erken uyarı 2) Gömülü emisyon veri modeli kurulumu • Tesis/hat bazında veri şablonları • Proses, yakıt, elektrik verilerinin standardizasyonu • Veri sözlüğü + kanıt doküman listesi + revizyon yönetimi 3) Emisyon hesaplama ve veri kalite güvence • Üretim rotasına uygun hesap mantığı • Eksik/veri belirsizliği senaryoları için aksiyon planı • Denetlenebilir dosyalama (kayıt-kanıt-versiyon disiplini) 4) Tedarikçi & müşteri koordinasyonu • Tedarikçilere CBAM veri talep paketi (form + örnek + kanıt listesi) • AB ithalatçısının beklediği formatta çıktı standardı • Sözleşme maddeleri ve sorumluluk matrisi önerileri 5) Raporlama operasyonu ve uyum takvimi • Dönemsel iş akışı (RACI) • Kontrol listeleri, son tarih yönetimi, revizyon/düzeltme prosedürü • İç denetim mantığında "hazır dosya" düzeni 6) CBAM sertifikası ve maliyet stratejisi • Sertifika adedi ve bütçe senaryoları • Maliyet etkisi: fiyatlandırma/teklif stratejisine entegrasyon • Karbonsuzlaşma aksiyon planı (rekabet avantajı)

Scope & Gap (1. hafta): Ürün listesi + HS/CN + veri boşlukları Veri modeli (2–3. hafta): Şablonlar + sorumluluklar + kanıt seti Pilot hesap: Seçili ürünlerde test ve kalite kontrol Operasyon: Raporlama döngüsü + revizyon yönetimi Maliyet & strateji: Sertifika/maliyet senaryoları + sözleşme/fiyat stratejisi