CBAM Uyum Hizmetleri

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM), Avrupa Birliği’nin karbon sızıntısını (carbon leakage) sınır ötesine kaydırmadan kontrol altına almak ve AB içindeki üreticiler ile üçüncü ülkelerden gelen ithalat arasında karbon maliyeti açısından daha adil rekabet (fair competition) sağlamak amacıyla geliştirdiği bir düzenlemedir. AB’deki tesisler Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) kapsamında karbon maliyetine tabi iken, AB dışından ithal edilen belirli ürünlerde de benzer bir karbon maliyeti hizalaması (carbon cost alignment) hedeflenir. CBAM, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Fit for 55 paketi ile uyumlu şekilde, gömülü emisyonların izlenmesinden yıllık beyan ve sertifika yükümlülüklerine uzanan bütünsel bir çerçeve sunar. Ana mevzuat çerçevesi Regulation (EU) 2023/956 ile şekillenir.

İlk aşamada mekanizma, karbon yoğunluğu yüksek ve karbon sızıntısı riski bulunan belirli sektörlere uygulanır. Öne çıkan ürün grupları şunlardır: 1. Çimento 2. Elektrik 3. Gübre 4. Demir ve çelik 5. Alüminyum 6. Hidrojen ve ilgili öncül ürünler (bağlantılı kimyasallar dahil) AB mevzuat yaklaşımı dikkate alındığında kapsamın önümüzdeki dönemde daha geniş sektörlere yayılması beklenir. Bugün doğrudan kapsam dışında görünen birçok üretici ve ihracatçı için dahi erken hazırlık, tedarik zinciri ve müşteri beklentileri açısından belirleyici hale gelmektedir.

CBAM süreci, firmaların yalnızca ürün gönderirken değil; veri toplama, emisyon hesaplama, doğrulama ve yıllık beyan planlamasında da hazırlıklı olmasını gerektirir.

CBAM sisteminde her sertifika, belirli bir karbon emisyon miktarını temsil eder. Sertifika maliyetleri sabit değildir; AB ETS piyasasındaki fiyat gelişmelerine bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Bu nedenle şirketler açısından mesele yalnızca “form doldurmak” değildir. Karbon maliyetini önceden öngörebilmek, gömülü emisyon verisini doğru yönetmek, gereksiz maliyet artışlarını önlemek ve CBAM raporlama ile CBAM sertifika planlamasını birlikte ele almak gerekir. Veri kalitesi zayıfsa veya emisyon doğrulama süreci zayıf kalırsa, bu durum doğrudan ticari sonuçlara ve müşteri ilişkilerine yansıyabilir. Özellikle ihracat hacmi yüksek firmalarda CBAM; fiyatlandırma, sözleşmeler ve rekabet gücü üzerinde stratejik bir başlık haline gelmiştir.

CBAM yükümlülüklerinin eksik veya hatalı yerine getirilmesi, şirketler açısından yalnızca idari bir açık olarak değerlendirilmez. Sürece bağlı olarak aşağıdaki riskler gündeme gelebilir:

CBAM kapsam analizi • Ürün ve HS/CN seviyesinde kapsam netleştirme ve risk notları • İhracat modelinize göre veri ve sorumluluk matrisinin çıkarılması Geçiş dönemi raporlama desteği • Dönemsel EU CBAM reporting akışının kurulması ve kontrol listeleri • Raporlama kalitesi için iç süreç ve onay hiyerarşisinin tanımlanması Emisyon veri toplama ve hesaplama desteği • Tesis ve ürün hattına uygun gömülü emisyon veri modeli • Kanıt dokümantasyonu ve veri kalitesi güvencesi Doğrulama süreci koordinasyonu • Emisyon doğrulama sürecinde paydaşlarla koordinasyon ve takvim yönetimi • Doğrulayıcı beklentileri doğrultusunda dosya ve açıklama setinin hazırlanması Yetkili beyan sahibi / ithalat yapısı değerlendirmesi • Yetkili CBAM beyan sahibi rolleri ve ithalat yapısının mevzuata uygun değerlendirilmesi • Sorumluluk ve veri paylaşımı için sözleşmesel çerçeve önerileri Sertifika ve maliyet stratejisi desteği • CBAM certificate strategy: senaryo bazlı maliyet ve bütçe planlaması • Fiyatlandırma ve müşteri iletişimine yansıtma seçeneklerinin değerlendirilmesi İç süreç ve uyum altyapısı kurulumu • RACI, takvim, revizyon ve arşivleme disiplininin kurulması • Denetime ve müşteri denetimlerine dayanıklı “CBAM readiness” dosyası

AB’ye ihracat yapan firmalar için CBAM artık ertelenebilir bir konu değildir. Kapsam analizi, gömülü emisyon verisi, CBAM raporlama kalitesi ve karbon maliyeti planlamasında erken hareket eden şirketler önemli avantaj elde etmektedir. Pier Compliance olarak CBAM uyum sürecinizi baştan sona birlikte planlıyor; firmanıza özel, uygulanabilir ve sonuç odaklı bir yol haritası oluşturuyoruz. Şirketinizin CBAM kapsamındaki yükümlülüklerini güvenli ve sistematik şekilde yönetmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.