AB, PET İçecek Şişelerinde Kimyasal Geri Dönüştürülmüş İçerik İçin Ortak Kuralları Yürürlüğe Koydu

Avrupa Komisyonu, Uygulama Kararı (AB) 2026/1425 ile tek kullanımlık PET içecek şişelerinde geri dönüştürülmüş plastik içeriğin hesaplanması, doğrulanması ve raporlanması için ortak kuralları yürürlüğe koydu. İlk ekranda net tutulması gereken hukuki çerçeve şudur: bu metnin dayanağı Tek Kullanımlık Plastik Direktifi (SUPD) — Directive (EU) 2019/904’tür; PPWR değildir. Karar, kimyasal geri dönüşüm dahil ek geri dönüşüm yöntemlerinin SUPD hedeflerine nasıl sayılacağını düzenler; %25 (2025, PET) / %30 (2030) hedeflerini değiştirmez.

Karar 30 Haziran 2026’da kabul edildi, 3 Temmuz 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve 23 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. (AB) 2023/2683 yürürlükten kaldırıldı. 20 Temmuz 2026 tarihli düzeltme ekleri değiştirerek yerine koydu. Komisyon en geç 1 Ocak 2030’a kadar metodolojiyi gözden geçirecektir. Bu Pier analizi 6 Ağustos 2026 yayın tarihiyle şirketler için operasyonel okumayı özetler; PPWR SSS ve EUROPEN gündemiyle birlikte okunmalıdır: PPWR SSS 2026, EUROPEN Temmuz 2026.

Temel bulgular

- Hukuki dayanak SUPD (AB) 2019/904 — PPWR değil; amaç hesaplama/doğrulama/raporlama

- 2023/2683 yürürlükten kalktı; OJ 3.7.2026; yürürlük 23.7.2026; 20.7.2026 düzeltmesi ekleri yeniledi

- Kapsam: ana bileşeni PET, ≤3 L; kapak/lid/etiket/sleeve dahil; cam-metal + plastik kapak ve belirli tıbbi sıvı şişeler hariç

- Hedefler değişmedi (%25/%30); Karar metodolojidir

- Kimyasal geri dönüşüm mekaniği tamamlar; mekanik genel olarak tercih edilir

- Mass balance: azami 3 ay, negatif yok, tesis düzeyi, tesisler arası atıf aktarımı yok; yakıt kullanımı hariç

- Parti beyanı + 5 yıl saklama; bileşimi değiştirmeyenlerde pass-through

- Üçüncü taraf doğrulama tüm EO’lar için değil; dar kapsam + KOBİ istisnası

- Coğrafya: önce AB/EEA; 21.11.2027’den OECD (WSR Madde 45 dışlaması hariç) ve eşdeğer düzenlemeli OECD dışı; OECD ≠ otomatik

- Türkiye: üçüncü ülke; otomatik kabul yok — ölçülü dil

İçindekiler

- Hukuki dayanak: SUPD, PPWR değil

- Kararın konusu ve 2023/2683’ün kaldırılması

- Yürürlük takvimi, düzeltme ve 2030 gözden geçirme

- Kapsam: PET şişeler, parçalar ve istisnalar

- Hedefler değişmedi: metodoloji kararı

- Kimyasal ve mekanik geri dönüşüm ilişkisi

- Hesaplama yöntemi ve hesaplama noktaları

- Kütle dengesi (mass balance) kuralları

- Yakıt kullanımı hariç tutma

- Parti beyanları, saklama ve pass-through

- Üçüncü taraf doğrulama: kim, ne sıklıkla

- Coğrafi kapsam: AB, OECD ve OECD dışı

- Türkiye için ölçülü değerlendirme

- FCM 2022/1616 ve PPWR ile sınırlar

- Üye Devlet veri toplama ve raporlama

- Şirketler ne yapmalı? (kontrol listesi)

- Pier Compliance değerlendirmesi

- Birincil kaynak ve resmî bağlantılar

Hukuki dayanak: SUPD, PPWR değil

Kararın kabul dayanağı Directive (EU) 2019/904’tür; özellikle Madde 6(5) ikinci alt paragrafı ve Madde 13(4) üçüncü alt paragrafı. SUPD, Ek F’de listelenen tek kullanımlık plastik içecek şişelerinde asgari geri dönüştürülmüş plastik içeriği hedeflerini koyar; Üye Devletler her takvim yılı için veri raporlar.

Bu ayrım pratikte kritiktir. Ambalaj genel çerçevesi ve PPWR (AB) 2025/40 gündemi şirketlerde aynı dosyada toplanabilir; ancak 2026/1425 bir PPWR uygulama aktı değildir. PPWR Madde 7(8) gelecekteki geri dönüştürülmüş içerik metodolojilerine atıf yapılabilir; fakat bu Kararın ürün kategorisi sınırı PET şişelerdir ve kendi hukuki temelinde okunmalıdır. Pier Compliance değerlendirmesine göre en sık hata, Kararı “PPWR recycled content kuralları geldi” diye etiketleyip yanlış iç prosedüre bağlamaktır.

Kararın konusu ve 2023/2683’ün kaldırılması

Karar, tek kullanımlık plastik içecek şişelerinde geri dönüştürülmüş plastik içeriğe ilişkin verilerin hesaplanması, doğrulanması ve raporlanması kurallarını koyar. (AB) 2023/2683’ün metodolojisi ağırlıklı olarak (AB) 2022/1616 kapsamında üretilen verilere ve uygun teknolojilere dayanıyordu. Kimyasal geri dönüşüm ve tüketici öncesi/sonrası karışık girdiler gibi ek yolların hedeflere katkı verebilmesi için mass balance dahil önemli ek kurallar gerekti; bu nedenle 2023/2683 yürürlükten kaldırıldı ve atıflar yeni Karara yönlendirildi.

Komisyon’un 30 Haziran 2026 duyurusu, kuralların şeffaflık, eşit rekabet alanı ve geri dönüşüm yatırımlarına öngörülebilirlik sağlamayı amaçladığını belirtir. Metodoloji mekanik ve kimyasal teknolojileri kapsayacak şekilde tasarlanmıştır; amaç Üye Devletlerin SUPD hedeflerini karşılamasına yardımcı olmaktır.

Yürürlük takvimi, düzeltme ve 2030 gözden geçirme

- Kabul: 30 Haziran 2026

- Resmî Gazete: 3 Temmuz 2026 (OJ L, 2026/1425)

- Yürürlük: yayımlamayı izleyen 20. gün → 23 Temmuz 2026

- Düzeltme: 20 Temmuz 2026 (OJ L, 2026/90601) — ekler değiştirilerek yerine kondu

- Gözden geçirme: en geç 1 Ocak 2030 (Madde 10)

- Pier yayın tarihi: 6 Ağustos 2026

Şirketler için pratik sonuç: hesaplama formülleri, raporlama tabloları, kalite kontrol şablonları, sertifika unsurları ve beyan formatları düzeltme sonrası eklerden okunmalıdır. Eski ek PDF’leriyle çalışan tedarik zinciri veri hataları üretebilir. 2030 gözden geçirmesi, teknolojinin ticari ölçeğe çıkması ve uygunsa PPWR Madde 7(8) ile hizalama ihtiyacını dikkate alabilir; bu, bugünkü yükümlülükleri askıya almaz.

Kapsam: PET şişeler, parçalar ve istisnalar

PET bottle, ana bileşeni polietilen tereftalat olan bir beverage bottle’dır. Beverage bottle, kapasitesi en fazla üç litre olan tek kullanımlık plastik içecek şişesidir; kapak, lid, etiket ve sleeve (varsa) dahildir.

Hesaplamada amaç geri dönüştürülmüş plastiğin pazar alımını izlemek olduğundan, plastik kısımların ağırlığı esas alınır; kâğıt etiket gibi plastik olmayan kısımlar genellikle toplamın küçük bir payıdır ve plastik ağırlığı hesabına dahil edilmez. Buna karşılık etiket/sleeve’teki geri dönüştürülmüş plastik varsa, geri dönüştürülmüş plastik ağırlığına eklenir.

Kapsam dışı:

- Cam veya metal içecek şişeleri (plastik kapak/lid’leri olsa bile)

- (AB) 609/2013 Madde 2(2)(g) anlamında sıvı formdaki özel tıbbi amaçlı gıda için tasarlanıp kullanılan içecek şişeleri

Kapsam analizi, “PET görünüyor” varsayımıyla değil; ana bileşen, hacim, kullanım amacı ve bileşen envanteriyle yapılmalıdır.

Hedefler değişmedi: metodoloji kararı

SUPD hedefleri aynı kalır: 2025’ten itibaren PET şişelerde %25, 2030’dan itibaren ilgili tek kullanımlık plastik içecek şişelerinde %30 asgari geri dönüştürülmüş plastik içerik. 2026/1425 bu eşikleri yeniden yazmaz. Değişen şey, özellikle kimyasal geri dönüşüm ve mass balance yollarında nasıl sayılacağı, nasıl doğrulanacağı ve nasıl raporlanacağıdır.

Bu ayrım müşteri questionnaire’larında sık karışır. “Yeni karar çıktı, hedef arttı” veya “kimyasal geri dönüşüm artık zorunlu” okumaları yanlıştır. Doğru okuma: hedef sabit; kanıt ve hesaplama disiplini sıkılaştı.

Kimyasal ve mekanik geri dönüşüm ilişkisi

Mekanik geri dönüşüm hâlen en yaygın yöntemdir: ayırma, yıkama, öğütme ve yeniden şekillendirme ile polimer yapısını değiştirmeden plastik üretir. Ancak gıda kalıntısı, katkı ve karışık malzemeler mekanik yolu zorlaştırabilir. Kimyasal geri dönüşüm, plastiklerin daha küçük moleküllere ayrılması ve yeni polimer/kimyasal hammaddelere dönüştürülmesi yoluyla bu akışları tamamlar.

Kararın recitalleri açıktır: kimyasal geri dönüşüm tamamlayıcıdır; mekanik yöntemler çevresel açıdan genel olarak tercih edilir. Benzer kalite/performans sağlanabiliyorsa, mekanik olarak geri dönüştürülebilir atık prensipte kimyasal yola sokulmamalıdır. Pier Compliance değerlendirmesine göre şirketler teknoloji seçimini yalnızca “hedefe sayılır mı?” sorusuyla değil; atık hiyerarşisi, kalite ihtiyacı ve izlenebilirlik maliyetiyle birlikte planlamalıdır.

Hesaplama yöntemi ve hesaplama noktaları

Oran, bir Üye Devlet pazarında ilgili yılda sunulan PET şişelerdeki geri dönüştürülmüş plastik ağırlığının, aynı şişelerdeki plastik ağırlığına bölünmesiyle yüzde olarak bulunur (Ek I formülleri).

Nihai hesaplama noktası, şişenin Üye Devlet pazarında sunulduğu andır. Analitik ölçüm bu noktada güvenilir olmadığı için, uygun malzemeden kısmen/tümüyle elde edilen malzemenin bileşimi değiştiğinde ara hesaplama noktaları kurulur. Mekanik ve belirli uygun/yenilikçi teknolojilerde, (AB) 2022/1616 beyan zincirindeki yüzde × parça ağırlığı kullanılabilir. Bu yol uygulanamıyorsa Madde 6–7 mass balance devreye girer. Karışık yollarda, karışımın başladığı aşamadan itibaren mass balance uygulanır.

Kütle dengesi (mass balance) kuralları

Mass balance, uygun malzemenin diğer girdilerle birlikte kullanıldığı ve çıktı oranlarının bilinmediği durumlarda atfedilen miktarı belirler. Temel operasyonel kurallar:

1. Azami dönem: 3 ay

2. Negatif bakiye yasak: hiçbir anda overdraft yok; pozitif bakiye sonraki döneme taşınabilir

3. Tesis düzeyi: her facility ayrı muhasebe

4. Tesisler/şirketler arası atıf aktarımı yok (fiziksel malzeme hareketi, belgelerle izlenebilir olmak kaydıyla mümkündür)

5. Bir adımda mass balance başladıysa, oranlar bilinmediği için sonraki adımlarda da sürer

6. Hem girdi hem çıktı polimer ise, bilinen oranlarla karışımda ek yeniden tahsis gerekmez ve izinli değildir

Atfedilen miktar; yakıt/kayıp düşümü, kimyasal izlenebilirlik (teorik üst sınır) ve çok çıktılı süreç tahsis kurallarıyla sınırlanır. Süreç-spesifik operasyonel veri, dönemi temsil etmelidir.

Yakıt kullanımı hariç tutma

Karar fuel-use excluded yaklaşımını benimser. Her hesaplama noktasında yakıta veya kayıplara giden uygun malzeme geri dönüştürülmüş içerikten düşülür. Dual-use sıvı/gaz çıktılarda yakıt olacak pay sayılmaz; katı dual-use çıktılar (ör. char) pratikte yüksek değerli yakıt-dışı ürüne dönüşmeyeceği varsayımıyla tamamen hesap dışıdır. Bu, Atık Çerçeve Direktifi’ndeki geri dönüşüm tanımıyla uyumu korur: enerji geri kazanımı “recycling” sayılmaz.

Parti beyanları, saklama ve pass-through

Ekonomik operatörler, müşteriye verilen her parti için Ek V (A/B/C) şablonuna uygun beyan üretir. Tedarikçi beyanları en az beş yıl saklanır. Kimyasal/fiziksel bileşimi değiştirmeyen ve karıştırmayan operatörler yeni beyan üretmez; aldıkları beyanı iletir. Mass balance zincirinde sertifikalar, son kimyasal adımlardan dolduruculara kadar aktarılır; Üye Devletler pazara sunan operatörlerden beyan + sertifikaları toplar.

Üçüncü taraf doğrulama: kim, ne sıklıkla

Üçüncü taraf doğrulama tüm ekonomik operatörler için değildir. Madde 8(5), hem girdide hem çıktıda polimer olmayan malzemeyi işleyen ve Madde 6(3) mass balance uygulayan operatörlere yıllık, tesis düzeyinde, yerinde doğrulama zorunluluğu getirir. KOBİ’lerde doğrulama üç yılda birdir. Sertifikalar genelde 1 yıl, KOBİ’lerde 3 yıl geçerlidir ve tüm Üye Devletlerde tanınır. Doğrulayıcı, (EC) 765/2008 uyarınca akredite uygunluk değerlendirme kuruluşudur; bağımsızlık ve yeterlilik şartları aranır.

Pier Compliance bu doğrulamayı yürütmez; akredite doğrulayıcı veya laboratuvar değildir. Rolü, hangi operatörlerin kapsama girip girmediğini ayırmak ve dokümantasyon hazırlığını yapılandırmaktır.

Coğrafi kapsam: AB, OECD ve OECD dışı

İlk aşama: Birlik’te (ve doğrulanabilir EEA bağlamında) üretilen, çevre kurallarına uygun geri dönüştürülmüş plastik sayılır.

21 Kasım 2027’den itibaren:

- OECD kararına tabi ülkelerde geri dönüştürülmüş (ve ayrılmış) tüketici sonrası plastik atık da sayılabilir — (AB) 2024/1157 Madde 45(5)–(6) değerlendirmesi ülkeyi dışlamadıkça

- OECD dışı ülkeler için Birlik’le eşdeğer insan sağığı ve çevre koruma standartlarını sağlayan anlaşma/düzenleme gerekir (özellikle Atık Çerçeve ve ilgili PPWR unsurları); kapsamlı ulusal atık yönetimi çerçevesi aranır

OECD üyeliği otomatik kabul değildir. Tarih eşiği ve WSR değerlendirmesi birlikte okunmalıdır. İthalatın mümkün olması ile hedefin sayımına girme aynı şey değildir.

Türkiye için ölçülü değerlendirme

Türkiye, bu Kararın coğrafi sayım kuralları bakımından üçüncü ülkedir. Otomatik “AB hedefine sayılır” sonucu yoktur. Sayım, ilgili tarihte OECD çerçevesi + Madde 45 sonucu veya eşdeğer düzenleme anlaşması gibi koşullara bağlıdır. Türkiye’den AB’ye PET şişe, rPET veya kimyasal geri dönüşüm ara ürünü ihraç eden şirketler için pratik sonuç:

1. SUPD hedef sayımı ile gümrük/ithalat ve FCM kurallarını ayırın

2. “OECD/eşdeğer = otomatik yeşil ışık” iddiasından kaçının

3. Tesis, atık yönetimi ve izlenebilirlik kanıtını ülke/tesis bazında toplayın

4. AB müşterilerinin beyan ve sertifika taleplerini mass balance kurallarına göre karşılayın

Dil ölçülü tutulmalıdır: ne “Türkiye hariç” ne de “Türkiye dahil” genel cümlesi Kararın yerine geçmez.

FCM 2022/1616 ve PPWR ile sınırlar

(AB) 2022/1616 gıda teması geri dönüştürülmüş plastik malzemeler için uygunluk ve beyan zinciri kurar. 2026/1425, idari yükü azaltmak için bu yüzdeleri SUPD hesabında kullanmaya izin verir; ancak coğrafi köken bilgisiyle tamamlanmasını ister. Tanım farkları (plastic / recycled plastic) olabilir; bu, zinciri yok saymak için gerekçe değildir.

PPWR (AB) 2025/40 ambalaj genel rejimidir; bu Kararın metodolojisi yalnızca PET şişe kategorisi içindir. PPWR Madde 7(8) gelecekteki hizalama tartışmalarında gündeme gelebilir; bugün için SUPD dosyası ile PPWR dosyası karıştırılmamalıdır. Ambalaj EPR ve PPWR hazırlığı için: EPR / PPWR ambalaj. Madde ve SDS tutarlılığı için: SDS/GBF, AB REACH.

Üye Devlet veri toplama ve raporlama

Üye Devletler, PET şişeleri pazarlarına sunan ekonomik operatörlerden plastik ve geri dönüştürülmüş plastik ağırlığı verisi toplar; risk bazlı doğrular; yıllık oranı hesaplar; Ek II formatında raporlar ve Ek III kalite kontrol raporunu sunar. Yalnızca Karara uygun hesaplanmış/toplanmış/doğrulanmış veri Komisyon’a gider. Üçüncü ülkede işleme varsa, Üye Devletler eşlik eden bilginin doğruluğunu da kontrol eder.

Şirket tarafında bu, “Üye Devlet hesaplasın” pasifliğine dönüşmemelidir. Pazara sunan operatörün beyan, sertifika ve tedarik zinciri kanıtı, ulusal raporun hammaddesidir. Eksik coğrafi köken, yanlış mass balance dönemi veya yakıt payının sayılması, hem müşteri audit’inde hem piyasa gözetiminde kırılma yaratır. Pier yayın tarihi itibarıyla öncelik, düzeltme sonrası ek şablonlarını iç sisteme almak ve 2023/2683 referanslarını kapatmaktır.

Şirketler ne yapmalı? (kontrol listesi)

1. Hukuki dayanağı SUPD olarak etiketleyin; PPWR dosyasından ayırın

2. PET şişe kapsamını (≤3 L, ana bileşen PET, kapak/etiket/sleeve) ve istisnaları haritalayın

3. %25/%30 hedeflerinin değişmediğini iç iletişime yazın; metodoloji değişikliğine odaklanın

4. Mekanik, kimyasal ve hibrit yolları tedarik zincirinde ayırın

5. Hesaplama noktalarını (bileşim değişimi / karışım) tanımlayın

6. Mass balance için 3 ay, negatif yasak, tesis düzeyi, aktarım yasağı kontrollerini kurun

7. Fuel-use excluded ve dual-use sınıflandırmasını süreç çıktılarına uygulayın

8. Parti beyanı şablonlarını (Ek V) ve 5 yıl arşivi oluşturun; pass-through rollerini netleştirin

9. Üçüncü taraf doğrulama kapsamını dar okuyun; KOBİ sıklığı ve sertifika süresini ayırın

10. Coğrafi köken matrisini (AB/EEA → 21.11.2027 OECD → eşdeğer OECD dışı) güncelleyin

11. Türkiye ve diğer üçüncü ülke senaryolarında otomatik kabul varsaymayın

12. 2022/1616 beyan zinciri ile SUPD hesabını bağlayın; düzeltme sonrası ekleri kullanın

13. Üye Devlet raporlama takvimine veri kalitesiyle hazırlanın

14. 1 Ocak 2030 gözden geçirmesini izleme listesine alın; bugünkü uyumu ertelemeyin

İki uçtan kaçının: (1) Kararı PPWR sanıp yanlış kontrol listesi uygulamak; (2) “hedefler aynı” diyerek mass balance, beyan ve coğrafya disiplinini ihmal etmek.

Pier Compliance değerlendirmesi

Pier Compliance değerlendirmesine göre, 2026/1425 panik metni değil; SUPD hedeflerinin kimyasal geri dönüşüm çağında izlenebilir, doğrulanabilir ve karşılaştırılabilir kalmasını sağlayan metodoloji güncellemesidir. En yüksek değer: SUPD/PPWR ayrımı, hedeflerin sabitliği, mass balance disiplinleri, dar doğrulama kapsamı ve coğrafi sayımın tarih/koşul bağımlılığıdır.

Pier Compliance, bağımsız bir regulatory compliance advisor olarak kapsam analizi, rol haritası ve dokümantasyon yapısı kurmaya yardımcı olur. Doğrulayıcı, laboratuvar, akredite sertifikalandırıcı veya Komisyon yetkili kurumu değildir; resmi uygunluk kararı veya garanti vermez. Bu haber hukuki tavsiye değildir; birincil metinler esas alınmalıdır.

PET şişe geri dönüştürülmüş içerik dosyanız hazır mı?

SUPD hedefleri, kimyasal geri dönüşüm mass balance kuralları, beyan zinciri ve coğrafi sayım senaryolarınızı birlikte değerlendirin. Pier Compliance, (AB) 2026/1425 ile PPWR gündemini ayırarak öncelikli aksiyonları netleştirmeye destek olur.

- İletişime geçin

- EPR / ambalaj hizmetleri

İlgili: PPWR SSS 2026, EUROPEN Temmuz 2026, SDS/GBF, AB REACH.

Birincil kaynak

- Belge: Commission Implementing Decision (EU) 2026/1425 of 30 June 2026

- Konu: SUPD kapsamında tek kullanımlık PET içecek şişelerinde geri dönüştürülmüş plastik içeriğin hesaplanması, doğrulanması ve raporlanması; (AB) 2023/2683’ün yürürlükten kaldırılması

- Kurum: European Commission

- Pier yayın tarihi: 6 Ağustos 2026

- Erişim tarihi: 6 Ağustos 2026

Resmî kaynaklar

- European Commission press release — IP/26/1467

- Commission clarifies rules on plastic bottles recycling

- DG Environment — Implementing Decision publication page

- EUR-Lex — Implementing Decision (EU) 2026/1425

- EUR-Lex — Corrigendum OJ L_202690601 (annexes replaced)

- EUR-Lex — Directive (EU) 2019/904 (SUPD)